روش فریقین در تفسیر آیه 25 سوره انفال

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه قرآن و حدیث قم

2 دانشیار دانشگاه تهران، پردیس فارابی

چکیده

آیه 25 سوره انفال، یکی از آیات مورد توجه در تفاسیر فریقین است. بررسی رویکرد مفسران در تفسیر این آیه به روشنی بیانگر آن است که مفسران برای بازکاوی و فهم مدالیل کلام الهی از روش‌های مختلفی بهره جسته و در این زمینه از روش و الگوی مشخصی پیروی نکرده‌اند؛ بلکه هر کدام بر اساس مبانی و اصول مورد پذیرش در نزد خود، به روشی روی آورده‌اند. این آیه از سه بخش تشکیل شده که بخش اول یعنی «وَاتَّقُواْ فِتْنَةً» و میانی یعنی «لَّا تُصِیبنَّ الَّذِینَ ظَلَمُواْ مِنکُمْ خَاصَّةً»، مشتمل بر ابهام‌هایی است که مورد توجه مفسران قرار گرفته است. این تحقیق، با نگرش توصیفی- تحلیلی، به بررسی روش مفسران در تفسیر آیه 25 انفال در تفاسیر «التبیان»، «روض الجنان» و «المیزان» از شیعه و تفاسیر «جامع البیان»، «التحریر والتنویر» و «المنیر» از اهل سنت پرداخته است. بررسی‌ها نشانگر آن است که در میان تفاسیر فریقین، تفسیر «المیزان» از جهت غنای مباحث و در نظر گرفتن جوانب مختلف و نقد و بررسی آن‌ها و ارائه نظر مختار مبتنی بر آیات قرآن، جایگاه ممتازی  دارد.  

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم، ترجمه مکارم شیرازی.

ابن عاشور، محمد بن طاهر. بی تا، التحریر والتنویر، بی جا: بی نا.

ایازی، سید محمد علی. 1414ق، المفسرون حیاتهم ومنهجهم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

بابایی، علی اکبر. 1385ش، روش‌شناسی تفسیر قرآن، قم و تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت.

رازی، ابو الفتوح حسین بن علی. 1408ق، روض الجنان وروح الجنان فی تفسیر القرآن، تحقیق محمد جعفر یاحقی و محمد مهدی ناصح، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.

زحیلی، وهبه بن مصطفی. 1418ق، التفسیر المنیر فی العقیدة والشریعة والمنهج، بیروت: دار الفکر المعاصر.

طباطبایی، سید محمد حسین. 1417ق، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

طبری، ابو جعفر محمد بن جریر. 1412ق، جامع البیان عن تأویل آی القرآن، بیروت: دار المعرفه.

طوسی، محمد بن حسن. بی تا، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

فراء، ابو زکریا یحیی بن زیاد. بی تا، معانى القرآن‏، تحقیق احمد یوسف نجاتی و محمدعلی نجار و عبد الفتاح اسماعیل شلبی‏، مصر: دار المصریة للتألیف والترجمة‏.

معرفت، محمد هادی. 1379ش، تفسیر و مفسران‏، قم: مؤسسه فرهنگی التمهید.‏

مؤدب، سید رضا. 1386ش، مبانی تفسیر قرآن، قم: انتشارات دانشگاه قم.

مؤدب، سید رضا. 1392ش، روش‌های تفسیر قرآن، ویرایش جدید، قم و تهران: دانشگاه و سمت.

 

مقالات

شاکر، محمد کاظم. زمستان 1381ش، «ترمینولوژی مبانی و روش‌های تفسیر قرآن»، مقالات و بررسی‌ها، تهران، دانشگاه تهران.