بررسی آراء حکیم ترمذی در کتاب الفروق الصغیر فی منع الترادف با استناد به آیات قرآن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه قرآن و حدیث، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

2 دانشیار گروه قرآن و حدیث، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

3 استادیار گروه قرآن و حدیث، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

چکیده

مقاله حاضر به بررسی آثار مکتوب و مدون فرهنگ غنی اسلامی ایرانی با محوریت آراء و افکار ادبی حکیم ترمذی در کتاب «الفروق الصغیر فی منع الترادف» با استناد به آیات قرآن کریم پرداخته است. امروز در سراسر سرزمین اسلامی و به خصوص ایران، تلاش‌های مهم و گران‌سنگی در جهت احیاء و تصحیح و تحقیق این میراث گران‌بها، صورت گرفته است. این مقاله علاوه بر بررسی و شناخت ابعاد مختلف کتاب «الفروق الصغیر فی منع الترادف» حکیم ترمذی، به آشنایی بیش‌تر و بهتر شخصیت ادبی برجستهو میراث کهن وی که میراث غنی ادبی، علمی، عرفانی، انتقادی و اجتماعی است، به محافل علمی و پژوهشی پرداخته است. از دیگر هدف در این نوشته، تلاش به منظور شناخت شیوه‌های سلوک معنوی در این اثر که وی با نگاه اصلاحی و انتقادی آن‌ها را دنبال می‌کند است. روش مورد نظر در این مقاله روشی پژوهشی و تحلیلی با استناد به منابع معتبر و غنی علمی به ویژه با استناد به آیات قرآن کریم است. به نظر می‌رسد بررسی ودقت نظر در آراء و دیدگاه‌های ارزشمند حکیم ترمذی در این اثر، دستاورد و نتیجه‌ای سازنده برای اصلاح جوامع بشری به ویژه اسلامی در پی خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

ابن ابی الدنیا، عبد الله بن محمد. 1409ق، العقل وفضله، به کوشش لطفی محمد الصغیر، ریاض: دار الرایه.

ابن فارس، احمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.

آقا بزرگ تهرانی، شیخ محمد محسن. 1365ق، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، بیروت: دار الأضواء.

تفرشی، سید مصطفی بن حسین حسینی. 1418ق، نقد الرجال، قم: مؤسـسة آل البیت لإحـیاء التراث.

حکیم ترمذی، محمد بن عبد الله. 1965م، ختم الاولیاء، به کوشش عثمان اسماعیل یحیی، بیروت: المطبعة الکاثولیکیة.

حکیم ترمذی، محمد بن عبد الله. 1992م، نوادر الاصول، به کوشش عبد الرحمن عمیره، بیروت: دار الجبل.

حکیم ترمذی، محمد بن عبد الله، بی تا، الفروق الصغیر، نسـخه خـطی، ش3195، قونـیه: مـوزه مولانا.

خوئی، سید ابوالقاسم موسوی. 1413ق، معجم رجال الحدیث وتفصیل طبقات الرواة، قم: مؤسسه ولی العصر للدراسات الاسلامیه.

راغب اصفهانی، حسین بن محمد. 1416ق، مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دار الشامیه.

سائح، احمد عبد الرحیم. 2006م، الحکیم ترمذی ونظریة فی السلوک، بی جا: مکتبة الثقافة الدِّینیة.

فیومی، احمد بن محمد و همکاران. 1414ق، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، قم: مؤسسه دار الجهره.

قمی، عباس. بی تا، الکنی والألقاب، تقدیم محمد هادی امینی، تهران: منشورات مکتبة الصدر. 

کحاله، عمر رضا. بی تا، أعلام النساء فی عالمی العرب والإسلام، بیروت: مؤسسة الرسالة.

کلباسی، میرزا ابو الهدی. 1419ق، سماء المقال فی علم الرجال، تحقیق سید محمد حسینی قزوینی، قم: مرکز نشر الثقافة الاسلامیة فی العالم.

مجلسی، محمد باقر.1404ق، بحار الأنوار، بیروت: مؤسسه الوفاء.

مصطفی، ابراهیم و همکاران. 1989ق، المعجم الوسیط، استانبول: دار الدعوه.

هجویری، علی بن عثمان. 1304ق، کشف المحجوب، به کوشش ژوکوفسکی، سنت پتربورگ: مطبعة دار العلوم.

 

مقالات

پاکتچی، احمد. 1395ش، دوفصلنامه پژوهش‌های زبانی و ادبی در آسیای مرکزی، سال 17، شماره 46.

خانی، حامد. 1395ش، دوفصلنامه پژوهش‌های زبانی و ادبی در آسیای مرکزی، تهران، سال 17، شماره 46.

سُلگی، مریم و همکاران. 1397ش، «رابطه حیات طیبه و قناعت از منظر قرآن و تفاسیر»، فصلنامه مطالعات قرآنی، سال نهم، شماره 35.