مبانی قرآنی و روایی مسئولیت مدنی قاضی و جریان آن در قوانین موضوعه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و حقوق، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 استادیار، فقه و حقوق، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

چکیده

در این مقاله به مبانی قرآنی و روایی مسئولیت مدنی قاضی ناشی از اشتباه و تقصیر پرداخته شده است. با عنایت به منصب مهم قضاء که در راستای احقاق حق جامعه و اشخاص تأسیس شده است، از دیدگاه فقه و حقوق قاضی بایستی شرایط ویژه‌ای داشته باشد تا بتواند رسالت خود را در جهت تحقق عدالت فردی و اجتماعی ایفاء نماید و به منظور دستیابی به این مهم دستگاه قضائی نیازمند قضات و دادرسان مطلع به مبانی فقهی و حقوقی موضوعات و احکام، مستقل و دارای مصونیت کافی است که فارغ از هرگونه اهداف و اغراض شخصی صرفاً بر اساس قانون و قسط و عدل به حل و فصل دعاوی و خصومت بپردازد ولی در عین این مصونیت و استقلال به منظور جلوگیری از خودرأیی و خودمحوری و انحراف احتمالی قاضی، مسئولیت وی در نظام حقوقی اسلام به استنباط از قرآن و روایات پیش بینی شده است تا ایشان پاسخگوی تصمیمات ناشی از اشتباه و تقصیر خود در قبال افراد متضرر از این تصمیم باشد تا امید و انتظار جامعه از دستگاه قضائی مبدل به یأس نگردد.

کلیدواژه‌ها


کتابنامه

قرآن کریم

جعفری لنگرودی، محمد جعفر. 1384ش، ترمینولوژی حقوق، چاپ پانزدهم، تهران: کتابخانه گنج دانش.

حسینی نژاد، حسینقلی. 1370ش، مسئولیت مدنی، تهران: انتشارات یلدا.

دهخدا، علی اکبر. 1377ش، لغتنامه دهخدا، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

سیاح، احمد. 1354ش، فرهنگ جامع، چاپ دوازدهم، تهران: کتابفروشی اسلامی.

شمس، عبدالله. 1392ش، قانون مجازات اسلامی، چاپ نخست، تهران: انتشارات دراک.

شیخ حر عاملی. 1401ق، وسائل الشیعه، بی جا: انتشارات مکتبة الاسلامیه.

طباطبایی، سید محمد کاظم. 1339ش، ملحقات عروة الوثقی، نجف اشرف: چاپ حیدریه.

عمید، حسن. 1353ش، فرهنگ عمید، تهران: انتشارات امیرکبیر.

کاتوزیان، ناصر. 1374ش، حقوق مدنی الزامات خارج از قرارداد(ضمان قهری)، تهران: انتشارات میزان.

محقق داماد، مصطفی. 1382ش، قواعد فقه بخش مدنی، تهران: مرکز نشر علوم انسانی.

مکارم شیرازی، ناصر. 1416ق، انوار الأصول، قم: مدرسه امام امیر المؤمنین.

منصور، جهانگیر. 1391ش، قانون اساسی- مدنی جمهوری اسلامی ایران، چاپ چهل و پنجم، تهران: نشر دوران.

منصور، جهانگیر. 1391ش، قانون آئین دادرسی مدنی، چاپ چهل و سوم، تهران: نشر دوران.

مهدی پور، مصطفی. 1393ش، قانون آئین دادرسی کیفری، تهران: اندیشه عصر.

میرزای نائینی. بی تا، منیة الطالب، بی جا: بی نا.

نجفی، محمد حسن. 1981م، جواهر الکلام، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

ولیدی، محمد صالح. 1386ش، حقوق جزای عمومی، تهران: انتشارات امیرکبیر.

هاشمی، سید محمد. 1392ش، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات میزان.