دلالت آیات ناهیه از افساد بر حکم حرمت آلودن آب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران

چکیده

ریختن فاضلاب‌ها در آب همان آلودگی است و با واژه افساد بکار رفته در آموزه‌های دینی مترادف است. افساد در قرآن به معنای معصیت و گناه، مبارزه با قوانین الهی و انبیاء، نابودی کشتزارها و نسل، کفر و ظلم، تکذیب رسل الهی، جنگ و دزدی استعمال شده است. نیز شرارت، کشتار بندگان، هرج و مرج، ابطال، قتل و دزدی از دیگر معانی افساد است. این واژه در لغت متضاد با اصلاح، ابطال، بی فائده نمودن و تباهی است. تحقیقات صورت گرفته در این موضوع با عناوینی همچون آلودگی آب و پیامدهای آن، بررسی آب از دیدگاه قرآن کریم و اهمیت محیط زیست از دیدگاه اسلام می‌باشد. بر اساس یافته‌های این تحقیق، از نظر قرآن آلودن آب‌ها به صورت وسیع حرام و ممنوع است. روایات و دلائل عامی مانند حرمت تضییع مال مفید شامل محل بحث می‌شود. واژه افساد با مفهوم وسیع خود قابلیت تعمیم نسبت به مصادیق دیگر را داراست. آلودن آب‌ها همان افساد بوده و آیات با عموم شامل آلودگی با فاضلاب هم می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

اسدی حلّی، حسن بن یوسف بن مطهر. 1420ق، تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، قم: مؤسسه امام صادق علیه السلام.

اسدی حلّی، علامه حسن بن یوسف بن مطهر. 1414ق، تذکرة الفقهاء، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.

اصفهانی، حسین بن محمد راغب. 1412ق، مفردات ألفاظ القرآن، سوریه- لبنان: دار العلم- الدار الشامیة.

انوری، حسن. 1382ش، فرهنگ بزرگ سخن، تهران: انتشارات سخن.

آبی، حسن بن ابی طالب یوسفی. 1417ق، کشف الرموز فی شرح مختصر النافع، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

بلاک، جان. 1364ش، تکنولوژی آب‌های آلوده، ترجمه محمد رضا بنازاده ماهانی، علی اکبر سمنارشاد، تهران: انتشارات میقات.

بهزادفر، مصطفی. 1388ش، زیرساخت‌های شهری، آبرسانی و فاضلاب، تهران: انتشارات شهیدی.

جوزی، عبدالرحمن بن علی. 1407ق، زاد المسیر فی علم التفسیر، بیروت: دار الفکر.

جوهری، اسماعیل بن حماد.1410ق، الصحاح- تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت: دار العلم للملایین.

حرّ عاملی، محمد بن حسن. 1409ق، وسائل الشیعة، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.

حسینی شیرازی، سید محمد.1420ق، الفقه، البیئة، بیروت: مؤسسة الوعی الإسلامی.

حلّی، جعفر بن حسن. 1408ق، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال والحرام، قم: مؤسسه اسماعیلیان.

حمیری، نشوان بن سعید.1420ق، شمس العلوم ودواء کلام العرب من الکلوم، بیروت: دار الفکر المعاصر.

خراسانی، حسین وحید. 1428ق، منهاج الصالحین، قم: مدرسه امام باقر علیه السلام.

دمشقی، اسماعیل بن کثیر. 1405ق، تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار المعرفة.

زرکشی، محمد بن عبدالله. 1376ق، البرهان، قاهره: دار احیاء الکتب العربیة.

سعدی، ابو جیب. 1408ق، القاموس الفقهی لغة واصطلاحا، دمشق: دار الفکر.

سیوطی، جلال الدین. 1365ق، الدر المنثور، بیروت: دار المعرفة.

شرتونی خوری، سعید. 1403ق، اقرب الموارد فی فصح العربیة، قم: نشر کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.

طباطبائی، سید محمد حسین. 1402ق، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: موسسه نشر اسلامی جامعه مدرسین.

طبرسی، فضل بن حسن. 1415ق، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: موسسة الاعلمی للمطبوعات.

طبرسی، فضل بن حسن. 1418ق، جوامع الجامع، قم: موسسه نشر اسلامی جامعه مدرسین.

طریحی، فخر الدین. 1416ق، مجمع البحرین، تهران: کتابفروشی مرتضوی.

طوسی، محمد بن حسن. 1407ق، تهذیب الأحکام، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

طوسی، محمد بن حسن. 1409ق، التبیان فی تفسیر القرآن، بی جا: مکتب الاعلام الاسلامی.

عروسی، عبد علی. 1412ق، نور الثقلین، قم: موسسه اسماعیلیان.

عمید، حسن. 1389ش، فرهنگ فارسی عمید، تهران: نشر اشجع.

عیاشی، محمد بن مسعود. بی تا، التفسیر، تهران: مکتبة العلمیة الاسلامیة.

فراهیدی، خلیل بن احمد. 1410ق، کتاب العین، قم: نشر هجرت.

فروزنده شهرکی، کیهان. 1383ش، اصول تصفیه و بهسازی منابع آب، تهران: نشر دانشگاه پیام نور.

فیض کاشانی، محسن. 1416ق، التفسیر الصافی، تهران: مکتبة الصدر.

قرشی، سید علی اکبر. 1412ق، قاموس قرآن، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

قرطبی، محمد بن احمد. 1405ق، الجامع لأحکام القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

کلینی، محمد بن یعقوب. 1407ق، الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

مازندرانی، محمد بن علی. 1369ق، متشابه القرآن ومختلفه، قم: دار البیدار للنشر.

مکارم شیرازی، ناصر. 1411ق، القواعد الفقهیة، قم: مدرسه امام امیر المؤمنین علیه السلام.

موسوی خمینی، سید روح اللّه. 1421ق، کتاب البیع، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(قدس سره).

موسوی خویی، سید ابو القاسم. 1418ق، موسوعة الإمام الخوئی، قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی(ره).

نحاس، ابی جعفر. 1409ق، معانی القرآن، عربستان سعودی: جامعة أم القری.

واحدی نیشابوری، علی بن احمد. 1388ق، اسباب نزول القرآن، قاهره: موسسة الحلبی وشرکائه.

واسطی، سید محمد مرتضی. 1414ق، تاج العروس، بیروت: دار الفکر.

هاشمی شاهرودی، سید محمود. 1417ق، مقالات فقهیة، بیروت: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة.