ایضاح خوانش قرآنی "قناعت" به عنوان عاملیت بهم‌تنیدگی حیات طیبه در نهج البلاغه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه فلسفه-تعلیم و تربیت، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، تهران، ایران

چکیده

شیوه و نوع زیستی که خداوند به انسان معرفی می‌کند، حیات طیبه است که مظهری از حیات حقیقی خداوند است؛ حیاتی در جای جای خود پاکی و طهارت متبلور است و عاری از هر نوع خباثت و آلودگی است، از ایمان و عمل صالح شروع شده تا در مراتب کمال عبودیت، انسان را مقرّب درگاه پروردگار خویش کند. در این مقاله به بررسی هم‌سازگاری و بهم تنیدگی حیات طیبه در نهج البلاغه با توجه به تعریف و مفهوم آن پرداخته شد. از جمله شاخص‌های مد نظر حیات طیبه اعم از قناعت و عمل صالح بر اساس خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های امام علی(ع) انتخاب و ضمن ارائه توضیحات و سپس شاخص‌ها، مستند گردید.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

نهج البلاغه. ترجمه محمد دشتی.

ابن جوزی، ابوالفرج عبدالرحمن بن علی. 1422ق، زاد المسیر فى علم التفسیر، بیروت: دار الکتاب العربی.

ابن منظور، محمد بن مکرم. 1414ق، لسان العرب، بیروت: دار صادر.

ابوالفتوح رازی، حسین بن علی. 1408ق، روض الجنان وروح الجنان فى تفسیر القرآن، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.

امین، سیده نصرت. 1361ش، مخزن العرفان فى تفسیر القرآن، تهران: نهضت زنان مسلمان.

آلوسی، سیدمحمود. 1415ق، روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار الکتب العلمیه.

پرچم، اعظم. 1382ش، بررسى تطبیقى مسائل وحى و نبوت از دیدگاه قرآن و عهدین، اصفهان: کنکاش.

جمشیدی، اسداللّه. 1383ش، نگاهى قرآنى به حیات معنوى، تهران: کانون اندیشه جوان.

جوادی آملی، عبدالله. 1375ش، تفسیر موضوعى قرآن کریم، تهران: رجاء.

جوهری، اسماعیل بن حماد. بی تا، الصحاح التاج اللغة وصحاح العربیة، تحقیق احمد عبدالغفور عطاء، مصر: دار الکتاب العربی.

حسینی شاه عبدالعظیمی، حسین بن احمد. 1363ش، تفسیر اثنا عشرى، تهران: میقات.

راغب اصفهانی، حسین بن محمد. 1412ق، المفردات فى غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی، بیروت: دار العلم.

سبزواری نجفی، محمد بن حبیب اللّه. 1406ق، الجدید فى تفسیر القرآن المجید، بیروت: دار التعارف للمطبوعات.

سید قطب. 1412ق، فى ظلال القرآن، بیروت: دار الشرق.

شوکانی، محمد بن علی. 1414ق، فتح القدیر، بیروت: دار ابن کثیر.

طباطبائی، سیدمحمدحسین. 1417ق، المیزان فى تفسیر القرآن، قم: جامعه مدرسین.

طبرسی، فضل بن حسن. 1372ش، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تهران: ناصرخسرو.

طبرسی، فضل بن حسن. 1377ش، جوامع الجامع، تهران و قم: دانشگاه تهران و مرکز مدیریت حوزه علمیه.

طوسی، محمد بن حسن. بی تا، التبیان فى تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

طیب، سیدعبدالحسین. 1378ش، اطیب البیان فى تفسیر القرآن، تهران: اسلام.

فخر رازی، محمد بن عمر. 1420ق، مفاتیح الغیب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.

فراهیدی، خلیل بن احمد. 1408ق، العین، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.

فضل اللّه، سیدمحمدحسین. 1419ق، من وحى القرآن، بیروت: دار الملاک للطباعة والنشر.

فیروزآبادی، محمد بن یعقوب. بی تا، القاموس المحیط، بیروت: دار الجیل.

قرشی، سیدعلی اکبر. 1377ش، احسن الحدیث، تهران: بنیاد بعثت.

مدرسی، سیدمحمدتقی. 1419ق، من هدى القرآن، تهران: دار محبی الحسین.

مصطفوی، حسن. 1360ش، التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

مصطفوی، حسن. 1380ش، تفسیر روشن، تهران: مرکز نشر کتاب.

مصطفوی، زهرا. 1385ش، مبانى نظرى اخلاق و تربیت اسلامى، تهران: اطلاعات.

مغنیه، محمد جواد. 1424ق، تفسیر الکاشف، تهران: دار الکتب الاسلامیه.

مکارم شیرازی، ناصر و دیگران. 1374ش، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الاسلامیه.

مهدوی، سیدسعید. 1388ش، حیات طیبه در پرتو اخلاق، اصفهان: کیاراد.

واعظ زاده خراسانی، محمد. 1378ش، المعجم فى فقه لغة القرآن وسر بلاغته، مشهد: غوتمبرغ.

 

مقالات

پرچم، اعظم. پاییز و زمستان 1387ش، «تبیین مفاهیم و موضوعات اخلاقی در قرآن»، انجمن معارف اسلامى، ش 16-17، صص 133-149.

سلگی، مریم و زهره السادات نبوی و ابوالفضل سپاهی. 1397ش، «رابطه حیات طیّبه و قناعت از منظر قرآن و تفاسیر»، دوره 9، شماره 35، پاییز 1397، صص 143-121.