حزن ممدوح از نگاه دین اسلام در آیات و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد تاریخ و فلسفه آموزش و پرورش گرایش تعلیم و تربیت اسلامی

چکیده

تبیین دقیق حد و مرز اندوه یکی از ضــرورت‌های جامعه اسلامی است که نقش مهمی در سلامت روح و درون انســـان دارد و این حقیقت، پژوهش در مورد آن را ضروری می‌نماید، مسأله اصلی تحقیق بررسی حزن ممدوح از دیدگاه اسلام با توجه به آیات و روایات است. در قرآن کریم، حزن و مشتقات آن ۴۲ بار به کار رفته است. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی و در استفاده از ابزار تحقیق به روش تحقیق کتابخانه‌ای انجام گرفته است و بر آن است تا ضمن پرداختن به مبحث شناخت حزن به بیان انواع حزن در حیطه‌های مختلف از نظر آیات و روایات بپردازد، در قرآن و روایات حزن در خصوص امــور معنوی مخصوصاً دعـا و مناجات و گریه برای مصیبت اهل بیت عصمت و طهـارت(ع)، و یادآوری آخرت توصیـه شده است و آن را موجب صفای قلب دانسته و به همراه حــزن حالتی را در انسان ایجاد می‌کند که ما از آن به حزن فرح بخش تعبیر می‌کنیم.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
نهج البلاغه.
ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبة الله. ۱۳۸۸‏ش، شرح نهج‌ البلاغه، غلامرضا لایقی، تهران: کتاب نیستان.
اب‍ن‌ ب‍اب‍وی‍ه‌، محمد ب‍ن‌ ع‍ل‍ی. ۱۳۹۵ش، الخصال، ترجمه محمدعلی کوشا، قم: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.
اب‍ن‌ س‍ع‍د، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ س‍ع‍د. ۱۳۶۵ش، الطبقات‌ الکبیر، ت‍رج‍م‍ه‌ م‍ح‍م‍ود م‍ه‍دوی‌ دام‍غ‍ان‍ی، ته‍ران‌: ن‍ش‍ر ن‍و.
ابن‌ ش‍ع‍ب‍ه‌، ح‍س‍ن‌ ب‍ن‌ ع‍ل‍ی. ۱۳۹۴ش، تح‍ف‌‌‌ العقول، ترجمه محمدعلی کوشا، قم: مؤسسه علمی‌فرهنگی دار الحدیث، اداره تدوین متون ترویجی‏.
اب‍ن‌ طاووس‌، ع‍ل‍ی ‌ب‍ن ‌م‍وس‍ی. ۱۳۸۳ش، اللهوف، ترجمه عقیقی بخشایشی، قم‌: ن‍وی‍د اس‍لام.‫
ابن منظور، محمد بن مکرم. 1414ق، لسان العرب، بیروت: دار صادر.
اسنوی، محمد بن حسن. 1310ش، حیاة القلوب فی کیفیة الوصول الی المحبوب، قاهره: بی نا.
انصاری، عبدالله بن محمد. 1408ق،‌ کتاب منازل السائرین، بیروت: بی نا.
آمدی، عبدالواحد بن تمیمی. بی تا، تصنیف غرر الحکم ودرر الحکم، تحقیق مصطفی درایتی، مکتب الاعلام الاسلامی.
بقلی، روزبهان. ۱۳۶۰ش، شرح شطحیات، ج۱، هانری کربن، تهران: بی نا.
بی‍ه‍ق‍ی‌ ن‍ی‍ش‍اب‍وری‌ ک‍ی‍دری‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ح‍س‍ی‍ن. ۱۳۷۴ش، مص‍ب‍اح‌ ال‍ش‍ی‍ع‍ة‌ وم‍ص‍ب‍اح‌ ال‍ش‍ری‍عة‌، قم‌: م‍ؤس‍سة‌ الام‍ام‌ ال‍ص‍ادق‌(ع‌).
پای‍ن‍ده‌، اب‍وال‍ق‍اس‍م‌. ۱۳۹۲ش، نهج ‌الفصاحة، ترجمه کاظم عابدینی‌ مطلق، قم: ندای دوست.‫
جرجانی، علی ‌بن محمد. ۱۴۱۱ق، التعریفات، ج۱، قاهره: بی نا.
حر ع‍ام‍ل‍ی‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ح‍س‍ن. ۱۳۶۴ش، وسائل ‌الشیعة، م‍ت‍رج‍م:‌ ع‍ل‍ی‌ ص‍ح‍ت‌، تهران: ن‍اس.‫
راغب اصفهانی، حسین ‌بن محمد. ۱۳۳۲ش، المفردات فی غریب القرآن، تهران: بی نا.
ری شهری، محمد. ۱۳۸۴ش، میزان الحکمة، چاپ پنجم، بی جا: دار الحدیث.
سب‍ح‍ان‍ی‌ ت‍ب‍ری‍زی‌، ج‍ع‍ف‍ر. ۱۳۸۵ش،‫ راه‍ن‍م‍ای‌ ح‍ق‍ی‍ق‍ت‌، ته‍ران: م‍ش‍ع‍ر.
شریف الرضی، محمد بن حسین‏. 1414ق، نهج البلاغه، قم: هجرت.
شیخ صدوق. ۱۳۷۶ش، الأمالی، چاپ ششم، تهران: کتابچی.
طب‍رس‍ی‌، ع‍ل‍ی‌ ب‍ن‌ ح‍س‍ن. ۱۳۵۸ش، مجمع ‌البیان، ترجمه و نگارش از علی کاظمی، تهران: فراهانی.
طریحی، فخرالدین ‌بن محمد. ۱۳۶۲ش، مجمع البحرین، تهران: بی نا.
طیب، عبدالحسین. 1378ش، اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌، تهران: انتشارات اسلام‌.
عس‍ک‍ری‌، سیدم‍رت‍ض‍ی. ۱۳۹۵ش، مرآة‌ العقول، تهران: دار الکتب ‌الاسلامیه.
عمید، حسن. 1358ش، فرهنگ عمید، تهران: انتشارات امیرکبیر.
قرائتی، محسن. 1383ش،تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
قرش‍ی‌، ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر. ۱۳۵۴ش، قام‍وس‌ ق‍رآن‌، ته‍ران: بی نا.
قشیری، عبدالکریم ‌بن هوازن. ۱۴۰۸ق، الرسالة القشیریة، ج۱، معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت: بی نا.
کاشی، عبدالرزاق. ۱۳۷۹ش، لطائف الاعلام فی اشارات اهل الالهام، ج۱، مجید هادی‌زاده، تهران: بی نا.
کل‍ی‍ن‍ی‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ی‍ع‍ق‍وب‌. ۱۳۹۰ش، اصول الکافی، ترجمه عباس حاجیانی ‌‌دشتی، قم: موعود اسلام.
مجلسی، م‍ح‍م‍د‌ب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، بی تا، بحار الانوار، تهران‏‫: بی نا.
مظاه‍ری‌، ع‍ل‍ی‌ اک‍ب‍ر. ۱۳۸۸ش، از اوج آسمان، قم: پارسایان.
مقریزی، احمد بن علی. ۱۳۷۸ش، إمتاع الأسماع بما للنبی صلی‌الله علیه و سلم من الأحوال والأموال، بیروت: دار الکتب.
مکارم شیرازی، ناصر. ۱۳۸۲ش، برگزیده تفسیر نمونه،‌ تهران: دار الکتب الاسلامیه.
موس‍وی‌ گ‍رم‍ارودی‌، سیدم‍ح‍م‍دص‍ادق. 1380ش، فره‍ن‍گ‌ ف‍ارس‍ی‌ ع‍اش‍ورا‏‫‏، تهران: بی نا.
نراق‍ی‌، اح‍م‍د ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دم‍ه‍دی‌. ۱۳۶۲ش، مع‍راج‌ ال‍س‍ع‍ادة، مش‍ه‍د: ن‍دای‌ اس‍لام.
نراق‍ی‌، م‍ه‍دی ‌ب‍ن‌ اب‍ی‌ذر. 1394ش، جام‍ع ‌ال‍س‍ع‍ادات‌، ترجمه کریم فیضی، قم‌: قائم آل محمد(ص).