حزن ممدوح از نگاه دین اسلام در آیات و روایات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناسی ارشد تاریخ و فلسفه آموزش و پرورش گرایش تعلیم و تربیت اسلامی

چکیده

تبیین دقیق حد و مرز اندوه یکی از ضــرورت‌های جامعه اسلامی است که نقش مهمی در سلامت روح و درون انســـان دارد و این حقیقت، پژوهش در مورد آن را ضروری می‌نماید، مسأله اصلی تحقیق بررسی حزن ممدوح از دیدگاه اسلام با توجه به آیات و روایات است. در قرآن کریم، حزن و مشتقات آن ۴۲ بار به کار رفته است. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی و در استفاده از ابزار تحقیق به روش تحقیق کتابخانه‌ای انجام گرفته است و بر آن است تا ضمن پرداختن به مبحث شناخت حزن به بیان انواع حزن در حیطه‌های مختلف از نظر آیات و روایات بپردازد، در قرآن و روایات حزن در خصوص امــور معنوی مخصوصاً دعـا و مناجات و گریه برای مصیبت اهل بیت عصمت و طهـارت(ع)، و یادآوری آخرت توصیـه شده است و آن را موجب صفای قلب دانسته و به همراه حــزن حالتی را در انسان ایجاد می‌کند که ما از آن به حزن فرح بخش تعبیر می‌کنیم.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

نهج البلاغه.

ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبة الله. ۱۳۸۸‏ش، شرح نهج‌ البلاغه، غلامرضا لایقی، تهران: کتاب نیستان.

اب‍ن‌ ب‍اب‍وی‍ه‌، محمد ب‍ن‌ ع‍ل‍ی. ۱۳۹۵ش، الخصال، ترجمه محمدعلی کوشا، قم: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر.

اب‍ن‌ س‍ع‍د، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ س‍ع‍د. ۱۳۶۵ش، الطبقات‌ الکبیر، ت‍رج‍م‍ه‌ م‍ح‍م‍ود م‍ه‍دوی‌ دام‍غ‍ان‍ی، ته‍ران‌: ن‍ش‍ر ن‍و.

ابن‌ ش‍ع‍ب‍ه‌، ح‍س‍ن‌ ب‍ن‌ ع‍ل‍ی. ۱۳۹۴ش، تح‍ف‌‌‌ العقول، ترجمه محمدعلی کوشا، قم: مؤسسه علمی‌فرهنگی دار الحدیث، اداره تدوین متون ترویجی‏.

اب‍ن‌ طاووس‌، ع‍ل‍ی ‌ب‍ن ‌م‍وس‍ی. ۱۳۸۳ش، اللهوف، ترجمه عقیقی بخشایشی، قم‌: ن‍وی‍د اس‍لام.‫

ابن منظور، محمد بن مکرم. 1414ق، لسان العرب، بیروت: دار صادر.

اسنوی، محمد بن حسن. 1310ش، حیاة القلوب فی کیفیة الوصول الی المحبوب، قاهره: بی نا.

انصاری، عبدالله بن محمد. 1408ق،‌ کتاب منازل السائرین، بیروت: بی نا.

آمدی، عبدالواحد بن تمیمی. بی تا، تصنیف غرر الحکم ودرر الحکم، تحقیق مصطفی درایتی، مکتب الاعلام الاسلامی.

بقلی، روزبهان. ۱۳۶۰ش، شرح شطحیات، ج۱، هانری کربن، تهران: بی نا.

بی‍ه‍ق‍ی‌ ن‍ی‍ش‍اب‍وری‌ ک‍ی‍دری‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ح‍س‍ی‍ن. ۱۳۷۴ش، مص‍ب‍اح‌ ال‍ش‍ی‍ع‍ة‌ وم‍ص‍ب‍اح‌ ال‍ش‍ری‍عة‌، قم‌: م‍ؤس‍سة‌ الام‍ام‌ ال‍ص‍ادق‌(ع‌).

پای‍ن‍ده‌، اب‍وال‍ق‍اس‍م‌. ۱۳۹۲ش، نهج ‌الفصاحة، ترجمه کاظم عابدینی‌ مطلق، قم: ندای دوست.‫

جرجانی، علی ‌بن محمد. ۱۴۱۱ق، التعریفات، ج۱، قاهره: بی نا.

حر ع‍ام‍ل‍ی‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ح‍س‍ن. ۱۳۶۴ش، وسائل ‌الشیعة، م‍ت‍رج‍م:‌ ع‍ل‍ی‌ ص‍ح‍ت‌، تهران: ن‍اس.‫

راغب اصفهانی، حسین ‌بن محمد. ۱۳۳۲ش، المفردات فی غریب القرآن، تهران: بی نا.

ری شهری، محمد. ۱۳۸۴ش، میزان الحکمة، چاپ پنجم، بی جا: دار الحدیث.

سب‍ح‍ان‍ی‌ ت‍ب‍ری‍زی‌، ج‍ع‍ف‍ر. ۱۳۸۵ش،‫ راه‍ن‍م‍ای‌ ح‍ق‍ی‍ق‍ت‌، ته‍ران: م‍ش‍ع‍ر.

شریف الرضی، محمد بن حسین‏. 1414ق، نهج البلاغه، قم: هجرت.

شیخ صدوق. ۱۳۷۶ش، الأمالی، چاپ ششم، تهران: کتابچی.

طب‍رس‍ی‌، ع‍ل‍ی‌ ب‍ن‌ ح‍س‍ن. ۱۳۵۸ش، مجمع ‌البیان، ترجمه و نگارش از علی کاظمی، تهران: فراهانی.

طریحی، فخرالدین ‌بن محمد. ۱۳۶۲ش، مجمع البحرین، تهران: بی نا.

طیب، عبدالحسین. 1378ش، اطیب البیان فی تفسیر القرآن‌، تهران: انتشارات اسلام‌.

عس‍ک‍ری‌، سیدم‍رت‍ض‍ی. ۱۳۹۵ش، مرآة‌ العقول، تهران: دار الکتب ‌الاسلامیه.

عمید، حسن. 1358ش، فرهنگ عمید، تهران: انتشارات امیرکبیر.

قرائتی، محسن. 1383ش،تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.

قرش‍ی‌، ع‍ل‍ی‌اک‍ب‍ر. ۱۳۵۴ش، قام‍وس‌ ق‍رآن‌، ته‍ران: بی نا.

قشیری، عبدالکریم ‌بن هوازن. ۱۴۰۸ق، الرسالة القشیریة، ج۱، معروف زریق و علی عبدالحمید بلطه‌جی، بیروت: بی نا.

کاشی، عبدالرزاق. ۱۳۷۹ش، لطائف الاعلام فی اشارات اهل الالهام، ج۱، مجید هادی‌زاده، تهران: بی نا.

کل‍ی‍ن‍ی‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ ی‍ع‍ق‍وب‌. ۱۳۹۰ش، اصول الکافی، ترجمه عباس حاجیانی ‌‌دشتی، قم: موعود اسلام.

مجلسی، م‍ح‍م‍د‌ب‍اق‍ر ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌، بی تا، بحار الانوار، تهران‏‫: بی نا.

مظاه‍ری‌، ع‍ل‍ی‌ اک‍ب‍ر. ۱۳۸۸ش، از اوج آسمان، قم: پارسایان.

مقریزی، احمد بن علی. ۱۳۷۸ش، إمتاع الأسماع بما للنبی صلی‌الله علیه و سلم من الأحوال والأموال، بیروت: دار الکتب.

مکارم شیرازی، ناصر. ۱۳۸۲ش، برگزیده تفسیر نمونه،‌ تهران: دار الکتب الاسلامیه.

موس‍وی‌ گ‍رم‍ارودی‌، سیدم‍ح‍م‍دص‍ادق. 1380ش، فره‍ن‍گ‌ ف‍ارس‍ی‌ ع‍اش‍ورا‏‫‏، تهران: بی نا.

نراق‍ی‌، اح‍م‍د ب‍ن‌ م‍ح‍م‍دم‍ه‍دی‌. ۱۳۶۲ش، مع‍راج‌ ال‍س‍ع‍ادة، مش‍ه‍د: ن‍دای‌ اس‍لام.

نراق‍ی‌، م‍ه‍دی ‌ب‍ن‌ اب‍ی‌ذر. 1394ش، جام‍ع ‌ال‍س‍ع‍ادات‌، ترجمه کریم فیضی، قم‌: قائم آل محمد(ص).