بررسی عوامل قبض و بسط رزق و روزی در قرآن و عهدین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، گروه تفسیر و علوم قرآن

2 کارشناسی ارشد تفسیر و علوم قرآن

چکیده

خداوند رزاق نه‌تنها رزق انسان‌ها بلکه تمام موجودات را بر خود فرض کرده است با این تفاوت که وسعت و ضیق رزق انسان‌ها عوامل گوناگونی دارد که بسیاری از این عوامل به عملکرد آنان برمی‌گردد. رزق مادی در قرآن شامل مایحتاج زندگی و رزق معنوی مصادیق متعددی چون عمر با برکت دارد. در قرآن کریم رفتار انسان نسبت به روزی‌ها در استمرار، بسط، قطع و قبض آن‌ها دخالت دارد؛ موضوعی که در عهدین نیز آمده است و از آنجا که جوهر اصلی اسلام، یهودیت و مسیحیت یکی است، آموزه‌های این ادیان که در کتب آسمانی‌شان متبلور شده، شباهت‌هایی دارند. این مقاله به روش تطبیقی- تحلیلی به بررسی عوامل قبض و بسط رزق در قرآن و عهدین می‌پردازد. قرآن و عهدین روزی رسان را خداوند معرفی کرده و از مهم‌ترین عوامل بسط رزق در هر دو، اطاعت از خدا و از مهم‌ترین عوامل قبض آن سرپیچی از فرامین الهی ذکر شده است.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

ابوالفتوح رازی، حسین بن علی. 1408ق، روض الجنان وروح الجنان فی تفسیر القرآن، 20جلد، چ1، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی.

اشکوری، محمد بن علی. 1373ش، تفسیر شریف لاهیجى، 4جلد، تهران: دفتر نشر داد.

انیس، ابراهیم و دیگران. 1394ش، المعجم الوسیط، ترجمه محمد بندرریگی، چ5، تهران: انتشارات اسلامی.

راغب اصفهانی، حسین بن محمد. 1369ش، ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن با تفسیر لغوى و ادبى قرآن، 4جلد، چ1،‌ تهران: مرتضوی.

سلطان علی‏شاه، سلطان محمد بن حیدر. 1372ش، متن و ترجمه فارسى تفسیر شریف بیان السعادة فى مقامات العبادة، 14جلد، چ1،‌ تهران: سر الاسرار.

سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‏بکر. 1380ش، ترجمه الاتقان فى علوم القرآن، 2جلد، چ3،‌ تهران: امیرکبیر.

سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‏بکر. 1404ق، الدّر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم: نشر کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی(ره).

طباطبایی، محمدحسین. 1374ش، ترجمه تفسیر المیزان، 20جلد، چ5، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی.

طبرسی، فضل بن حسن. 1375ش، ترجمه تفسیر جوامع الجامع، 6جلد، چ1، مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی.

طبرسی، فضل بن حسن. ترجمه تفسیر مجمع البیان، 27جلد، چ1،‌ تهران: فراهانی.

طبری، محمد بن جریر. 1356ش، ترجمه تفسیر طبرى، 7جلد، چ2،‌ تهران: توس.

طیب، عبدالحسین. 1369ش، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، 14جلد، چ2،‌ تهران: اسلام.

قرشی بنابی، علی‏اکبر. 1371ش، قاموس قرآن، 7جلد، چ6،‌ تهران: دار الکتب الإسلامیة.

قرشی بنابی، علی‏اکبر. 1375ش، تفسیر احسن الحدیث، 12جلد، چ2،‌ تهران: بنیاد بعثت، مرکز چاپ و نشر.

کلینی، محمد بن یعقوب. 1407ق، الکافی، چ4، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

ماسون، دنیز. 1385ش، قرآن و کتاب مقدس، درونمایه‌های مشترک، ترجمه فاطمه سادات تهامی، چ1، تهران: دفتر پژوهش و نشر سهرودی.

مرکز فرهنگ و معارف قرآن. 1382ش، دایرة المعارف قرآن کریم، 10جلد، چ3، قم: بوستان کتاب.

مصباح یزدی، محمد تقی. 1384ش، مشکاتپندجاوید(2)، تحقیق و نگارش: علی زینتی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.

مغنیه، محمدجواد. 1378ش، ترجمه تفسیر کاشف، ترجمه موسی دانش، 8جلد، چ1، قم: بوستان کتاب.

مکارم شیرازی، ناصر. 1371ش، تفسیر نمونه، 28جلد، چ10، تهران: دار الکتب الإسلامیة.

 

مقالات و پایان‌نامه‌ها

آل رسول، سوسن و بردابرد، پروین. 1392ش، «توسعهوقبضرزقوروزیازمنظرقرآنکریم»، فصلنامه قرآنی کوثر، سال 13، شماره 47، صص 59 -72.

پورطولمی، منیر. 1389ش، «رحمت الهی و رزق بندگان در هستی شناسی قرآن»، مطالعات قرآنی، شماره 24، صص37-56.

جمالی، قربان. 1386ش، «تدبیر معیشت از دیدگاه اسلام(1)»، مربیان، سال هفتم، شماره 23، صص 38-54.

دژپسند بنه ساعت بک، عاطفه. 1393ش، «بررسی اهمیت رزق و روزی و مسائل معیشتی از دیدگاه قرآن و احادیث»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی - دانشکده ادبیات و علوم انسانی، استاد راهنما: زهرا کاشانیها، استاد مشاور: علی‌اکبر شایسته نژاد.