جایگاه تشبیه تمثیلی در قرآن کریم(مطالعه موردی: تشبیهات تمثیلی در موضوع انفاق)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای دانشگاه آزاد اسلامی فسا، رشته الهیات، گرایش علوم قرآن و حدیث

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی فسا، رشته زبان و ادبیات عرب

چکیده

از ابزارهای مهمی که می‌توان به وسیله آن، مفاهیم و مطالب را دقیق‌تر و سریع‌تر به اذهان مردم منتقل نمود، استفاده از ضرب المثل، تشبیه، تمثیل و غیره است. قرآن کریم در راستای بیان پیام‌های هدایتی در قالبی بلاغی و مفهومی، از ابزارهایی همچون استفاده از مثال و تشبیه تمثیلی بهره برده است. یکی از بهترین روش‌هایی که قرآن می‌تواند معارف عقلی و مفاهیم معنوی را برای مردم تبیین نماید، تشبیه و تمثیل است؛ چراکه به وسیله تشبیه و تمثیل، واقعیت‌ها با زبانی ساده و روان به ذهن متبادر می‌گردد. در قرآن مجید حدود 500 آیه وجود دارد که دارای تشبیه، تمثیل، کنایه، مجاز و تشبیه تمثیلی می‌باشد. این مقاله در صدد است با اتخاذ روش توصیفی- تحلیلی، پس از تبیین مفهوم تشبیه تمثیلی و کارکرد قرآنی آن، تشبیهات تمثیلی قرآن کریم در مقوله انفاق را مورد بررسی و واکاوی قرار دهد.

کلیدواژه‌ها


کتابنامه
قرآن کریم. ترجمه محمد فولادوند.
زمخشری، محمود بن عمر. 1408ق، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دار الکتاب العربی.
طباطبایی، سید محمدحسین. 1374ش، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: جامعه مدرسین وابسته به حوزه علمیه قم.
محلی، محمد بن احمد. 1416ق، تفسیر الجلالین، تحقیق جلال الدین سیوطی، بیروت: مؤسسۀ النور.
مکارم شیرازی، ناصر. 1371ش، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الاسلامیۀ.
الهاشمی، احمد. 1380ش، جواهر البلاغة، تهران: فیض.
 
مقالات
فارسی، بهنام و سارا مؤمنی. 1395ش، «زیبایی‌شناسی کارکرد «آب و باد» در تشبیهات تمثیلی قرآن با تکیه بر نظریه بافت زبانی»، فصلنامه پژوهش­های ادبی- قرآنی، سال چهارم، شماره چهارم، زمستان.
کمالی بانیانی، مجیدرضا و محمدرضا کمالی بانیانی و مهدی رضا کمالی بانیانی و مهدی خزاعی. 1393ش، «واکاوی بیان شیوه‌‌‌های تمثیلی در قرآن کریم»، فصلنامه مطالعات قرآنی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت، سال پنجم، شماره 18، تابستان، صص152-137.
نصیری، روح الله. «کارکردها و ویژگی‌های صنعت بلاغی تشبیه تمثیلی در قرآن کریم»، پژوهش‌های زبان­شناختی قرآن، سال دوم، شماره اول، صص39-53.